นักศึกษา ม. ราชภัฏพระนคร มาศึกษาดูงาน ๒๔ ถึง ๒๕ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๐

  

Advertise with Anonymous Ads

เมื่อวันที่ ๒๔ และ ๒๕ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๐ ที่ผ่านมา สวนกสิกรรมธรรมชาติ ไร่นาป่าผสม บ้านแม่ทำ สีทา ได้มีโอกาสต้อนรับคณะนักศึกษา สาขาเทคโนโลยีเกษตร จากมหาวิทยาลัยราชภัฏ พระนคร จำนวน ๓๐ คน ซึ่งมาศึกษาดูงานเป็นเวลา ๒ วัน ๑ คืน โดยสวนกสิกรรมธรรมชาติ ไร่นาป่าผสม บ้านแม่ทำ สีทา ได้นำเสนอกิจกรรมต่างๆ โดยในวันที่ ๒๔ กิจกรรมเริ่มต้นด้วยการแนะนำสถานที่ แนวคิด และหลักกาปฏิบัติในการดำเนินชีวิตประจำวันภายในสวนกสิกรรมธรรมชาติ ไร่นาป่าผสม บ้านแม่ทำ สีทา, การสาธิตการทำกลอย, เตาชีวมวล และการกลั่นน้ำมันจากขยะพลาสติก, การทำปุ่ยหมักจากเศษอาหาร, ปุ๋ยน้ำจุลินทรีย์จากเศษอาหาร, เยี่ยมชมบ่อเลี้ยงปลาในโครงการชีวิถีเพื่อการพัฒนาอย่างยั่่งยืน, การเยี่ยมชมป่า ๓ อย่าง ประโยชน์ ๔ อย่าง, การสูบน้ำด้วยโซลาร์เซลล์, ทำกิจกรรมหาอยู่หากิน, ร่วมทำอาหาร, เผาข้าวหลามด้วยไม้ไผ่ตงลืมแล้ง, ร่วมรับประทานอาหารเย็น และเสวนาก่อนนอน ส่วนวันที่ ๒๕ เป็นการปฏิบัติการทำฝายชะลอน้ำที่ตำบลวังยาว อำเภอด่านช้าง โดยมีประมวลภาพดังนี้

กิจกรรมวันที่ ๒๔ พฤศจิกายน ๒๕๖๐ ที่สวนกสิกรรมธรรมชาติ ไร่นาป่าผสม บ้านแม่ทำ สีทา

เตรียมสถานที่

กล่าวต้นรับ และนำเสนอเรื่องราวเกี่ยวกับสวนกสิกรรมธรรมชาติ ไร่นาป่าผสมบ้าน แม่ทำ สีทา

แม่ทำ สีทา สาธิตและอธิบายการกำจัดพิษจากหัวกลอย

อธิบายหลักการของการทำเตาชีวมวล และสาธิตการกลั่นน้ำมันจากขยะพลาสติก

อธิบายเกี่ยวกับการทำปุ๋ยหมักเศษอาหาร

ชี้ให้นักศึกษาดูลักษณะของหัว, ลำต้น และใบของกลอย

พักเที่ยง

พาดูป่า ๓ อย่าง ประโยชน์ ๔ อย่าง

อธิบายเรื่องการสูบน้ำด้วยโซลาร์เซลล์

ปล่อยให้นักศึกษาหาของในสวนที่จะไปทำอาหาร, ร่วมถ่ายรูป ก่อนไปยังที่พัก 

ณ ที่พักสงฆ์เขาแก้วเจริญธรรม

วัตถุดิบสำหรับทำอาหารที่นักศึกษารวบรวมมาจากสวนกสิกรรมธรรมชาติ ไร่นาป่าผสม บ้านแม่ทำ สีทา

แบ่งกลุ่มกันทำอาหาร

บางส่วนไปเผาข้าวหลาม

กับข้าวฝีมือนักศึกษา

เชิญนักชิมอาชีพ (กินเป็นอย่างเดียว) มาร่วมชิมและให้คะแนน

๔ ทุ่มถึงจะได้ร่วมรับประทานอาหาร

กิจกรรมวันที่ ๒๕ พฤศจิกายน ๒๕๖๐ ทำฝายชะลอน้ำที่บ้านพี่โอภาส ณ ตำบลวังยาว

รางวัลที่ 2 ระดับประเทศ

  

Advertise with Anonymous Ads

 เมื่อวันที่ 26 ตุลาคม พ.ศ. 2560 ที่ผานมา ผู้เขียนได้เข้ารับรางวัลที่ 2  ระดับประเทศของโครงการชีวิวิถีเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน ประเภทประชาชนทั่วไป ที่ห้องประชุมของตึกอำนวยการวิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยี  สุพรรณบุรี ซึ่งถือเป็นเกียรติประวัติของสวนกสิกรรมธรรมชาติ ไร่นาป่าผสมบ้านแม่ทำ สีทา

รางวัลประกอบด้วยโล่ ประกาศณียาบัตร และเงินรางวัล ซึ่งการรับรางวัลดังกล่าว ถือเป็นเครื่องชี้ว้ดความก้าวหน้าของสวนกสิกรรมธรรมชาติ ไร่นาป่าผสม บ้านแม่ทำ สีทา ที่น้อมนำเอาหลักการ แนวคิดและวิธีการของโครงการชีววิถีเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนมาใช้ในชีวิตประจำวัน

บทที่ ๒ เป็นแบบอย่าง มีการผลิต สามารถพึ่งตนเองได้

  

Advertise with Anonymous Ads

               ดังที่ได้กล่าวไว้ตั้งแต่ตอนต้นแล้วว่า สวนกสิกรรมธรรมชาติ ไร่นาป่าผสม บ้านแม่ทำ สีทา ทำอาชีพเกษตรกรรมภายใต้ระบบเศรษฐกิจแบบพอเพียง โดยยึดหลักตามมุมมองที่ว่า เศรษฐกิจพอเพียง เป็นระบบเศรษฐกิจรูปแบบหนึ่ง ที่มีส่วนประกอบสำคัญ ๒ อย่างรวมอยู่ในเนื้อเดียวกัน คือ ส่วนของระบบเศรษฐกิจแบบการค้า (Trade Economy) และส่วนของระบบเศรษฐกิจแบบพึ่งพาตนเอง (Self Sufficiency Economy)

ระบบเศรษฐกิจแบบพอเพียง

                โดยส่วนของระบบเศรษฐกิจแบบการค้า หมายถึง การมีอาชีพที่สามารถให้ผลตอบแทนเป็นเงิน สำหรับใช้จ่ายในครอบครัว หรือใช้เชื่อมต่อกับระบบเศรษฐกิจแบบอื่นๆ

                ส่วนของระบบเศรษฐกิจแบบพึ่งพาตนเอง หมายถึง กิจกรรมใดๆ ที่ให้ผลผลิตสำหรับการอุปโภค-บริโภคในครัวเรือนที่ทดแทนการซื้อด้วยเงิน หรือเป็นส่วนของการลดต้นทุนการดำเนินชีวิต

สวนปาล์มน้ำมัน และไผ่ตงลืมแล้ง

สำหรับส่วนที่ถือว่าเป็นส่วนของระบบเศรษฐกิจแบบการค้าของไร่นาป่าผสม บ้านแม่ทำ  สีทา คือ สวนปาล์มน้ำมันจำนวน ๑๐ ไร่, ไผ่ตงลืมแล้งกว่า ๑,๐๐๐ กอ (ขายหน่อ และลำไผ่) นอกจากนี้ยังมีพืชหมุนเวียนหลักอีก ๒ ชนิด คือ ฟักทอง และข้าวโพดเทียนน้ำผึ้ง (ข้าวโพดกินฝักสดพันธุ์พื้นเมือง) ซึ่งจะปลูกหมุนเวียนตามสภาพของฤดูกาล โดยทั้งหมดจะเป็นส่วนที่ทำรายได้เป็นตัวเงินสำหรับใช้จ่ายในครอบครัว

ปลูกป่า ๓ อย่าง ประโยชน์ ๔ อย่าง รอบบ้าน

                สำหรับส่วนของการพึ่งพาตนเองของไร่นาป่าผสม บ้านแม่ทำ สีทา คือ การปลูกป่า ๓ อย่าง ประโยชน์ ๔ อย่าง ตามแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระปรมินทร์มหาภูมิพล อดุลยเดชฯ บริเวณรอบๆ บ้านที่พักอาศัย บนเนื้อที่ประมาณ ๗ ไร่ โดยประกอบด้วย ป่าของกิน, ป่าไม้ใช้สอย และป่าไม้สร้างบ้าน โดยปลูกผสมปนเปกันในลักษณะของป่า มีหลายระดับชั้น ตั้งแต่ชั้นใต้ดิน ไปจนถึงไม้เรือนยอดสูง ซึ่งเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า “ระบบกสิกรรมธรรมชาติ” (Natural Farming) พืชที่ปลูกมีความหลากหลายกว่า ๒๐๐ ชนิด มีจำนวนพันธุ์ไม้ยืนต้นที่มีอายุมากกว่า ๓ ปีขึ้นไป รวมกว่า ๗,๐๐๐ ต้น พืชพันธุ์หลาย ชนิดเริ่มให้ผลผลิตเพียงพอสำหรับการบริโภคในครัวเรือน และเหลือพอจำหน่ายเป็นรายได้เสริมอีกทางหนึ่ง

                ซึ่งผลของการดำเนินงานตามแนวคิดข้างต้น จะมีผลทำให้เกิดสภาพ หรือสภาวะที่สอดคล้องกับหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงโดยปริยาย

การดำเนินงานให้ผลสอดคล้องกับหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

                        ซึ่งผลจากการดำเนินการในลักษณะดังกล่าว ทำให้สวนกสิกรรมธรรมชาติ ไร่นาป่าผสมบ้านแม่ทำ สีทาได้รับความไว้วางใจจากโครงการคนกล้าคืนถิ่น  ให้ทำหน้าที่เป็นบ้านบ่มเพาะและจัดการฝึกอบรมหลักสูตร ๔ คืน ๕ วันแก่ผู้ที่เข้าร่วมโครงการกลุ่มสุพรรณบุรี –กาญจนบุรี จำนวน ๒ รุ่นๆ ละประมาณ ๓๐ คน (ไม่รวมเจ้าหน้าที่โครงการ) ในรอบปีที่ผ่านมา เนื่องจากทางโครงการพิจารณาแล้วเห็นว่ารูปแบบที่ไร่นาป่าผสมบ้านแม่ทำ สีทาดำเนินการอยู่ มีความยั่งยืน และพึ่งตนเองได้จริง และสามารถใช้เป็นแบบอย่างได้

การจัดการอบรมผู้เข้าร่วมโครงการคนกล้าคืนถิ่นในรอบปีที่ผ่านมา

บทที่ ๑ กิจกรรมชีววิถี

  

Advertise with Anonymous Ads

       โครงการชีววิถีเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน เป็นโครงการที่สนับสนุนการใช้จุลินทรีย์ที่มีประสิทธิภาพ หรือ EM ในกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินชีวิตประจำวันของแต่ละครอบครัว ใน ๔ กิจกรรมหลักๆ คือ

• ก. ด้านการเพาะปลูกพืช
• ข. ด้านเลี้ยงสัตว์ (ปศุสัตว์)
• ค. ด้านประมง
• ง. ด้านสิ่งแวดล้อม

ก.ด้านการเพาะปลูกพืช

                        ไร่นาป่าผสม บ้านแม่ทำ  สีทา มีการเพาะปลูกพืชในรูปแบบที่แตกต่างกันใน ๓ ลักษณะ ได้แก่

ปาล์มน้ำมัน พืชทำรายได้หลักของไร่นาป่าผสมบ้านแม่ทำ สีทา

๑.       พืชไม้ยืนต้นที่ปลูกในลักษณะของพืชสวน ได้แก่ สวนปาล์ม และไผ่ตงลืมแล้ง เป็นพืชที่ทำรายได้หลักให้กับครอบครัว

ป่า ๓ อย่าง ประโยชน์ ๔ อย่าง ปลูกในระบบกสิกรรมธรรมชาติ

๒.     พืชที่ปลูกในลักษณะ ป่า ๓ อย่าง ประโยชน์ ๔ อย่าง ประกอบด้วยพืชพันธุ์หลากหลาย โดยปลูกในลักษณะของป่า หรือรูปแบบของกสิกรรมธรรมชาติ ซึ่งมีพืชหลายชนิดที่ให้ผลผลิตที่สามารถจำหน่ายเป็นรายได้ของกิจการได้ เช่น สะตอ, มะนาว, ส้มโอ, พริกไทย, กระชาย เป็นต้น

พืชหมุนเวียนปลูกรวมกันมากกว่า ๑ ชนิด

๓.      พืชหมุนเวียน ได้แก่ ฟักทอง,  ฟักเขียว , กระเจี๊ยบเขียว และข้าวโพดเทียนน้ำผึ้ง โดยลักษณะการปลูกพืชหมุนเวียนจะเป็นการปลูกแบบ รอน้ำฝน หรือไม่ได้รดน้ำ และปลูกรวมในบริเวณเดียวกัน ไม่แยกชนิด

สำหรับลักษณะการใช้จุลินทรีย์ที่มีประสิทธิภาพในการเพาะปลูกพืชของไร่นาป่าผสม บ้านแม่ทำ สีทา ในส่วนที่เป็นพืชสวน จะใช้วิธีผสมน้ำฉีดพ่นลำต้น และพ่นลงดิน จะปฏิบัติ ๑ หรือ ๒ เดือนต่อครั้ง  ส่วนบริเวณที่เป็น ป่า ๓ อย่าง ประโยชน์ ๔ อย่าง จะใช้วิธีฉีดพ่นเข้าทรงพุ่มต้น หรือผสมน้ำรดโคนต้น ส่วนพืชหมุนเวียนจะทำการฉีดพ่นจุลินทรีย์ที่มีประสิทธิภาพ และสารไล่แมลง ๒ สัปดาห์ต่อครั้ง

ที่ผ่านมาไร่นาป่าผสมบ้านแม่ทำ  สีทา ไม่ได้ทำแปลงปลูกผักตลาด (เช่น คะน้า, ผักกาดขาว, ผักกวางตุ้ง) ด้วยเหตุผล ๒ ประการ

๑.       สมาชิกในครอบครับไม่ชอบ นิยมผักพื้นบ้านมากกว่า

๒.     ขาดน้ำในช่วงหน้าแล้ง

ข.ด้านการเลี้ยงสัตว์

การเลี้ยงไก่แจ้ที่ไร่นาผสม บ้านแม่ทำ สีทา

การเลี้ยงสัตว์ที่สวนกสิกรรมธรรมชาติ ไร่นาป่าผสม บ้านแม่ทำ สีทา จะมีการเลียงสัตว์ที่เป็นสัตว์เศรษฐกิจเพียงชนิดเดียว คือไก่ โดยแยกเป็น ๒ ประเภท คือไก่แจ้ และไก่พันธุ์ไข่ไว้สำหรับบริโภค และจำหน่าย

การเลี้ยงไก่พันธุ์ไขที่ไร่นาป่าผสม บ้านแม่ทำ  สีทา

   

             สำหรับการใช้จุลินทรีย์ที่มีประสิทธิภาพ กับการเลี้ยงสัตว์ของไร่นาป่าผสม บ้านแม่ทำ สีทา จะใช้ใน ๒ ลักษณะคือ ผสมน้ำ และใช้ลาดพื้นคอกสัตว์

ค.ด้านการประมง

บ่อปลาขนาดเล็ก บริเวณหลังบ้าน

                ที่สวนกสิกรรมธรรมชาติ ไร่นาป่าผสม จะมีบ่อปลาขนาดเล็กปูด้วยพลาสติกจำนวน ๓ บ่อ เป็นบ่อปลาดุก จำนวน ๒ บ่อ และเลี่ยงปลาช่อน และปลาอื่นๆ ที่จับได้จากแหล่งน้ำใกล้บ้านอีกจำนวน ๑ บ่อ นอกจากนี้ยังมีกระชังบกสำหรับเลี้ยงกบอีกหนึ่งชุด โดยปลาจะเลี้ยงไว้บริโภคเป็นหลัก ส่วนกบจะเลี้ยงไว้บริโภคในครัวเรือน และจำหน่าย นอกจากนี้ยังใช้ทำอาหารสำหรับเลี้ยงผู้ที่เข้ามาเรียนรู้ที่สวนกสิกรรมธรรมชาติ ไร่นาป่าผสม บ้านแม่ทำ สีทา อีกด้วย

กิจกรรมหาอยู่หากินของผู้เข้าร่วมอบรมที่ไร่นาป่าผสมบ้านแม่ทำ สีทา

  

ผัดฉ่าปลาดุก เพียงพอสำหรับเลี้ยงผู้เข้าร่วมอบรมกว่า ๔๐ คน

                สำหรับการใช้จุลินทรีย์ที่มีประสิทธิภาพกับการประมงของไร่นาป่าผสม บ้านแม่ทำ สีทา จะใช้ในการบำบัดน้ำเสีย และลดกลิ่น ซึ่งทำให้เนื้อปลาและกบ ไม่มีกลิ่นสาบ

กระชังบกสำหรับเลี้ยงกบ

 ง.ด้านสิ่งแวดล้อม

                ไร่นาป่าผสมบ้านแม่ทำ สีทา จะมีการใช้จุลินทรีย์ที่มีประสิทธิภาพกับสภาพแวดล้อมภายในบ้านจนเป็นปรกตินิสัย เช่นใช้ลาดพื้นดินบริเวณนอกชาน, ใช้ในการล้างห้องน้ำ หรือผสมน้ำลาดพื้นใต้ถุนบ้านเพื่อกำจัดฝุ่น, ใช้เป็นสารเร่งการย่อยสลายปุ๋ยหมักเศษอาหาร เป็นต้น

คณะนักเรียนมาเรียนรู้การทำปุ๋ยหมักเศษอาหาร

บทนำ

  

Advertise with Anonymous Ads

บทนำ

ผู้เขียน และ นางประเทือง  ลีลาคุณารักษ์

                ผู้เขียน อายุ ๔๙ ปี และ ประเทือง  ลีลาคุณารักษ์ อายุ ๔๘ ปี มีอาชีพเป็นเกษตรกร อาศัยอยู่ในที่ดินของนางทำ  สีทา (มารดาของประเทือง) ซึ่งตั้งอยู่บริเวณเหนืออ่างเก็บน้ำห้วยท่าเดื่อ ๒ ณ บ้านเลขที่ ๗๗ หมู่ที่ ๖ บ้านหบตาอ้น ตำบลนิคมกระเสียว อำเภอด่านช้าง จังหวัดสุพรรณบุรี โดยดำเนินกิจการทางการเกษตรภายใต้ชื่อ “สวนกสิกรรมธรรมชาติ ไร่นาป่าผสม บ้านแม่ทำ  สีทา” หรือเรียกย่อๆ ว่า “ไร่นาป่าผสม บ้านแม่ทำ  สีทา”

ที่ตั้งสวนกสิกรรมธรรมชาติ ไร่นาป่าผสม บ้านแม่ทำ สีทา

สวนกสิกรรมธรรมชาติ ไร่นาป่าผสม บ้านแม่ทำ  สีทา

                ครอบครัวผู้เขียน ได้ปรับวิถีการประกอบอาชีพทางด้านการเกษตรทั่วไป มาสู่ระบบเกษตรกรรมภายใต้ระบบเศรษฐกิจแบบพอเพียงอย่างจริงจังมาตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๕๓  และได้เข้าร่วมโครงการชีววิถีเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. ๒๕๕๖ โดยมีวัตถุประสงค์ในการนำจุลินทรีย์ที่มีประสิทธิภาพมาใช้ในกิจการและดำเนินชีวิตประจำวัน เนื่องจากไร่นาป่าผสม บ้านแม่ทำ สีทา ไม่ได้ใช้สารเคมีที่เป็นพิษในการสร้างผลผลิตทางการเกษตร และยังคงนำจุลินทรีย์ที่มีประสิทธิภาพมาใช้ในกิจกรรมต่างๆ มาจนถึงปัจจุบัน

การเดินทางสู่สวนกสิกรรมธรรมชาติ ไร่นาป่าผสม บ้านแม่ทำ สีทา

กิจวัตรประจำวันภายในไร่นาป่าผสม บ้านแม่ทำ สีทา

โมเดลการดำเนินชีวิตประจำวัน

                       ในการดำเนินชีวิตประจำวันภายในไร่นาป่าผสม บ้านแม่ทำ  สีทา จะมีกิจกรรมหลักๆ ที่ดำเนินอยู่เป็นประจำอยู่ ๔ กิจกรรมด้วยกัน ดังนี้

                ๑.กิจกรรมขยะวิทยา เป็นกิจกรรมคัดแยกขยะ ขยะที่สามารถคัดแยกไว้จำหน่ายได้จะแยกไว้จำหน่าย, ขยะเปียกหรือเศษอาหารรวมถึงเศษใบไม้ จะนำมาทำเป็นปุ๋ยสะอาด, เศษกิ่งไม้จะไว้ใช้ทำเป็นเชื้อเพลิง ทำเป็นฟืน หรือเผาเป็นถ่านเพื่อใช้เป็นสารปรับปรุงบำรุงดิน หรือใช้ในการหุงต้มในครัวเรือน

                ๒.กิจกรรมปุ๋ยสะอาด เป็นกิจกรรมที่นำขยะเปียก, เศษอาหาร, เศษใบไม้มาทำเป็นอาหารไส้เดือน เพื่อผลิตปุ๋ยมูลไส้เดือน หรือทำเป็นปุ๋ยหมักกอง หรือทำเป็นน้ำหมักเศษอาหาร สำหรับใช้ในการเกษตร

                ๓.กิจกรรมกสิกรรมธรรมชาติ เป็นกิจกรรมที่เกี่ยวกับการทำการเกษตรโดยไม่เน้นการไถพรวน, ไม่ใช้สารเคมีที่เป็นพิษ ทั้งยาฆ่าหญ้าและยาฆ่าแมลงรวมไปถึงสารเคมีกำจัดโรคพืชในกระบวนการผลิต

                ๔.กิจกรรมพลังงานเพื่อชีวิต เป็นกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการนำเศษวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรมาใช้เป็นเชื้อเพลงในรูปของไม้ฟืน หรือเผาเป็นถ่าน รวมถึงการนำขยะพลาสติกที่จำหน่ายไม่ได้มากลั่นเป็นน้ำมันเชื้อเพลิงใช้ในครัวเรือน

                กิจกรรมต่างๆ ในข้างต้นจะมีความสัมพันธ์เกี่ยวเนื่องกันตามที่ปรากฏในภาพจำลองโมเดลการดำเนินชีวิต ซึ่งจะเห็นว่า กิจกรรมปุ๋ยสะอาด และกิจกรรมกสิกรรมธรรมชาติ เป็นกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับจุลินทรีย์ที่มีประสิทธิภาพโดยตรง